درمان عوارض سکته مغزی
دکتر مجید فدایی
عوارض شایع سکته مغزی و علل بروز آنها
- ضعف یا فلج یک سمت بدن (همیپارزی/همیپلژی): آسیب به مسیرهای حرکتی قشر مغز یا ساقه مغز.
- اختلال تکلم (آفازی یا دیزآرتری): آسیب مراکز گفتار مانند بروکا یا ورنیکه.
- مشکلات بلع (دیسفاژی): آسیب مراکز عصبی کنترلکننده بلع یا اعصاب جمجمهای.
- مشکلات شناختی و حافظه: آسیب به لوبهای پیشانی یا گیجگاهی و شبکههای ارتباطی مغز.
- مشکلات بینایی: آسیب قشر بینایی یا مسیرهای بینایی.
- مشکلات تعادل: آسیب به مخچه یا مسیرهای حسی-حرکتی.
- تغییرات روحی مانند افسردگی: تغییرات شیمیایی و ساختاری در مغز و واکنش روانی به ناتوانی.
اهمیت شروع بههنگام درمان
بازه زمانی طلایی برای آغاز درمان و توانبخشی بین هفته اول تا سه ماه پس از سکته مغزی است. این دوره، بالاترین توانایی نورالاپلاستی را ارائه میدهد و مغز آمادگی بیشتری برای ایجاد مسیرهای عصبی جدید دارد. شروع سریع تمرینات و مداخلات، شانس احیای عملکرد حرکتی و شناختی را افزایش میدهد.
طب سوزنی گوش (اریکولوتراپی) چیست؟
در طب سوزنی گوش که بر پایه نرولوژی میباشد، بر اساس نقشه عصبی لاله گوش، با استفاده از سوزنهای بسیار ظریف یا تحریک الکتریکی/لیزری، نقاطی را تحریک میکند که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به مغز و اندامهای داخلی ارتباط دارند. این مناطق عمدتاً توسط شاخههایی از عصب واگ، عصب سهقلو و اعصاب گردنی سرویکال عصبدهی میشوند.
مزایای اریکولوتراپی در سکته مغزی
- بهبود جریان خون در مغز.
- تحریک ناحیه حرکتی اندام در مغز
- تحریک نورالاپلاستی
- کاهش اضطراب و افسردگی.
ترکیب اریکولوتراپی با تمرینات توانبخشی
مطالعات و تجربه بالینی ما نشان میدهد که اجرای همزمان اریکولوتراپی با تمرینات فعال توانبخشی به مراتب مؤثرتر از هر رویکرد به تنهایی است.
دلایل اثربخشی ترکیب دو روش
- افزایش تحریک نورونی پیش و حین تمرین.
- تقویت مسیرهای تازه تشکیل شده با تکرار کارکردی.
- شتاب در بازگشت توان حرکتی و شناختی.
نورالاپلاستی: انعطافپذیری مغز
نورالاپلاستی توانایی مغز برای ایجاد ارتباطات عصبی تازه و جبران عملکرد از دسترفته است. پس از سکته، بخشهای سالم مغز میتوانند نقش بخشهای آسیبدیده را بیاموزند. تحریک با اریکولوتراپی، همراه با تمرینات، آزادسازی مواد مغزی مانند BDNF را افزایش میدهد که برای بازسازی عصبی حیاتی است.
تحریک عصب واگ — توضیح مختصر
عصب واگ از مهمترین اعصاب جمجمهای است که در کنترل تنفس، قلب، هاضمه و واکنش آرامسازی بدن نقش دارد. تحریک شاخه گوشی این عصب با روشهای غیرتهاجمی میتواند مسیرهای مغزی را فعال کرده و به بهبود خلقوخو و عملکرد حرکتی کمک کند.
نتیجهگیری و توصیه
ادغام طب سوزنی گوش با تمرینات توانبخشی، روشی نوین برای کاهش عوارض سکته مغزی میتوان که باشد. تجربه به ما نشان داده است که شروع به موقع و تداوم این روش، شانس بهبودی را بهطور قابل توجهی بالا میبرد.